Przyczyna zewnętrzna zdarzenia jest jednym z warunków (obok nagłości, związku z pracą i doznania urazu lub śmierci poszkodowanego), który musi być spełniony, aby zdarzenie mogło być uznane za wypadek przy pracy. Przyczyną zewnętrzną jest każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego, który przyczynił się do wypadku. Kwestionowanie stopy procentowej składki wskazanej przez ZUS. 62% badanych wskazanych we wspomnianym wyżej Raporcie EY potwierdziło, że odprowadzana przez nich składka wypadkowa jest zbyt wysoka, a tylko 22% uważa, że jest ona optymalna. Co jednak najistotniejsze, aż 54% firm w ogóle nie sprawdzało wysokość stopy procentowej Nie jest niczym niezwykłym dla ludzi, aby przejechać 10, 15, a nawet 20 mil ponad opublikowanym limitem prędkości. Należy pamiętać, że im szybciej jeździsz, tym wolniejszy jest czas reakcji. Jeśli chcesz zapobiec wypadkowi podczas jazdy na 20 mil powyżej limitu, szanse są bardzo wysokie, że wypadek nie zostanie w ogóle zapobiegnięty. Decyduje zespół powypadkowy, nie pracodawca. W celu odpowiedzi na to pytanie należy przywołać art. 234 § 1 k.p., który stanowi, że w razie zaistnienia wypadku przy pracy obowiązkiem pracodawcy jest m.in. ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku. Nie należy jednak na tej podstawie zakładać, że pracodawca może odstąpić od Jedną z głównych przyczyn zdarzeń drogowych w naszym kraju jest jazda pod wpływem alkoholu. Stanowi średnio ponad 10% ogółu wypadków. Zdarzenie drogowe z udziałem osób będących pod wpływem alkoholu, mają miejsca szczególnie w weekendy. Najczęstszymi przyczynami tych wypadków było: niedostosowanie prędkości do warunków na Przyczyny wypadków na wf. 1. 1. Odpowiedzialność nauczyciela na lekcjach wychowania fizycznego. 2. 2. Przyczyny powstawania wypadków na lekcjach wychowania fizycznego: · · Przyczyny wypadków o charakterze technicznym. Bibliografia: A. Olszowski „Niektóre problemy bezpieczeństwa dzieci i młodzieży na zajęciach wychowania fizycznego”. Sprawdź także, jakie są obowiązki pracodawcy, gdy dojdzie do wypadku w pracy. Wypadek przy pracy: definicja. Definicja wypadku przy pracy została dokładnie wyjaśniona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Możemy przeczytać w niej, że: qAGYyGN. Na podstawie art. 118 ust. 14 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) szczegółowy tryb ustalania okoliczności i przyczyn wypadków pozostających w związku z pełnieniem służby i chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby w Służbie Więziennej; 2) przełożonych właściwych do ustalania okoliczności i przyczyn wypadków; 3) szczegółowe obowiązki przełożonego i funkcjonariusza, który uległ wypadkowi; 4) sposób powoływania, skład i tryb postępowania, a także właściwość komisji powypadkowych; 5) tryb zgłaszania i rozpatrywania zastrzeżeń do ustaleń komisji powypadkowej oraz zatwierdzania tych ustaleń; 6) wzory rejestru wypadków, protokołu powypadkowego oraz innych dokumentów sporządzanych w toku postępowania; 7) sposób postępowania w przypadku podejrzenia choroby pozostającej w związku z pełnieniem służby, wzory dokumentów stosowanych w postępowaniu oraz podmioty właściwe w tych sprawach; 8) sposób dokumentowania chorób pozostających w związku z pełnieniem służby i ich skutków oraz prowadzenia ich rejestru. § jednostki organizacyjnej Służby Więziennej jest Dyrektor Generalny Służby Więziennej, zwany dalej „Dyrektorem Generalnym”, dyrektor okręgowy, Komendant Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, dyrektor zakładu karnego i aresztu śledczego oraz komendant ośrodka szkolenia Służby Więziennej i komendant ośrodka doskonalenia kadr Służby Więziennej, zwany dalej „kierownikiem”. § właściwymi do ustalania okoliczności i przyczyn wypadków oraz właściwymi do skierowania do komisji lekarskiej są: 1) dyrektor zakładu karnego i aresztu śledczego. Komendant Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, komendant ośrodka szkolenia Służby Więziennej i komendant ośrodka doskonalenia kadr Służby Więziennej – w odniesieniu do swoich zastępców i funkcjonariuszy pełniących służbę w tych jednostkach organizacyjnych; 2) dyrektor okręgowy – na terenie jego działania – w odniesieniu do zastępcy dyrektora okręgowego, dyrektora zakładu karnego i aresztu śledczego oraz komendanta ośrodka doskonalenia kadr Służby Więziennej i funkcjonariuszy pełniących służbę w okręgowym inspektoracie Służby Więziennej; 3) Dyrektor Generalny – w odniesieniu do zastępcy Dyrektora Generalnego, dyrektorów okręgowych. Komendanta Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, komendanta ośrodka szkolenia Służby Więziennej oraz komendanta ośrodka doskonalenia kadr Służby Więziennej bezpośrednio mu podległego i funkcjonariuszy pełniących służbę w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej; 4) Minister Sprawiedliwości – w odniesieniu do Dyrektora Generalnego. Rozdział 2 Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków pozostających w związku z pełnieniem służby § 4. 1. Postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku toczy się na wniosek albo z urzędu. 2. W razie niemożności złożenia przez funkcjonariusza, który uległ wypadkowi, zwanego dalej „poszkodowanym”, pisemnego powiadomienia o wypadku kierownik niezwłocznie po wiadomości o wypadku wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. § czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku kierownik podejmuje następujące działania: 1) zabezpiecza miejsce wypadku przed ewentualnymi dalszymi następstwami zdarzenia; 2) podejmuje działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, w wyniku którego funkcjonariusz uległ wypadkowi; 3) udziela niezwłocznie pomocy poszkodowanym lub osobom, którym zagraża niebezpieczeństwo. § W celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku kierownik powołuje komisję powypadkową, zwaną dalej „komisją”, spośród funkcjonariuszy i pracowników jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, zwanej dalej „jednostką organizacyjną”, w której poszkodowany pełni służbę na stałe. 2. Kierownik jest obowiązany do udostępnienia informacji i materiałów niezbędnych do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku oraz udzielania wszechstronnej pomocy komisji. 3. W skład komisji wchodzą: 1) funkcjonariusz Służby Więziennej, zwany dalej „funkcjonariuszem”, lub pracownik, któremu powierzono wykonywanie zadań z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy; 2) społeczny inspektor pracy lub przedstawiciel funkcjonariuszy i pracowników, posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z przepisami dotyczącymi szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. 4. W skład komisji nie mogą wchodzić osoby zainteresowane wynikiem działania komisji, zwłaszcza gdy może mieć to wpływ na ich odpowiedzialność, oraz osoby będące świadkami wypadku. § Do zadań komisji należy ustalenie czasu, miejsca oraz okoliczności i przyczyn wypadku, a w szczególności: 1) dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadanie warunków pełnienia służby, a także innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku lub mają z nim związek; 2) wysłuchanie wyjaśnień złożonych przez poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala; 3) odebranie informacji, które mogą mieć znaczenie dla ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, uzyskanych od świadków wypadku oraz innych osób; 4) zapoznanie się z przekazaną przez poszkodowanego, na potrzeby prowadzonego postępowania powypadkowego, dokumentacją medyczną; 5) zbieranie innych dowodów dotyczących wypadku, uznanych za niezbędne, a w szczególności sporządzanie szkicu lub wykonywanie fotografii miejsc wypadku, zasięganie opinii lekarza oraz w razie potrzeby opinii innych specjalistów lub biegłych, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku; 6) ustalanie związku wypadku z pełnieniem służby przez poszkodowanego. 2. Komisja wykorzystuje materiały udostępnione przez organy prowadzące postępowanie karne lub inne postępowanie. 3. Jeżeli wydanie opinii lekarza lub biegłego, o której mowa w ust. 1 pkt 5, wymaga przeprowadzenia badania poszkodowanego, a ten odmawia poddania się temu badaniu lub w inny sposób utrudnia jego przeprowadzenie, lekarz lub biegły ograniczają swoje czynności do możliwych w tej sytuacji, dokonując odpowiedniej adnotacji w opinii. 4. Po dokonaniu czynności, o których mowa w ust. 1, komisja sporządza: 1) protokół wyjaśnień złożonych przez poszkodowanego, którego wzór stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia; 2) protokół informacji uzyskanych od świadka, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. § Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, któremu uległ poszkodowany w czasie wykonywania obowiązków służbowych poza stałym miejscem pełnienia służby, dokonuje komisja jednostki organizacyjnej, w której poszkodowany pełni służbę na stałe. 2. Na wniosek przełożonego, o którym mowa w § 3 pkt 1–4, kierownik jednostki, w której miał miejsce wypadek, ustala okoliczności i przyczyny wypadku, a zgromadzoną w toku postępowania dokumentację przesyła przełożonemu właściwemu do ustalania okoliczności i przyczyn wypadków w celu zatwierdzenia w trybie określonym w § 16. § Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku komisja, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku, sporządza protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, zwany dalej „protokołem powypadkowym”. 2. Dane dotyczące obrażeń ciała doznanych przez poszkodowanego wpisuje się do protokołu powypadkowego na podstawie dokumentacji medycznej. 3. W przypadku gdy postępowanie powypadkowe nie może być zakończone w terminie określonym w ust. 1, przyczyny opóźnienia podaje się w treści protokołu powypadkowego. 4. Komisja sporządza protokół powypadkowy w czterech jednobrzmiących egzemplarzach. 5. Wzór protokołu powypadkowego stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia. § w sprawie wypadku, któremu uległ poszkodowany, są prowadzone postępowanie karne lub inne postępowanie, a wynik postępowania może mieć wpływ na uprawnienia poszkodowanego lub członka jego rodziny do odszkodowania, kierownik, który powołał komisję, może przedłużyć czas prowadzenia postępowania powypadkowego lub zawiesić to postępowanie do chwili zakończenia właściwego postępowania prowadzonego przez organy. § W razie ustalenia, że wyłączną przyczyną wypadku było umyślne lub rażąco niedbałe działanie albo zaniechanie poszkodowanego, naruszające obowiązujące przepisy lub rozkazy, należy to szczegółowo uzasadnić oraz wskazać: 1) przepis lub rozkaz, które zostały przez poszkodowanego naruszone; 2) czy i w jaki sposób przełożeni poszkodowanego zapewnili warunki odpowiadające tym przepisom i czy sprawowali właściwy nadzór nad ich przestrzeganiem, a także czy poszkodowany był przeszkolony w zakresie znajomości tych przepisów; 3) czy poszkodowany posiadał umiejętności niezbędne do wykonywania czynności związanych z wypadkiem. 2. W razie ustalenia, że przyczyną wypadku było zachowanie poszkodowanego spowodowane użyciem alkoholu lub środka odurzającego albo uraz lub śmierć poszkodowanego zostały spowodowane przez niego z winy umyślnej, należy to szczegółowo uzasadnić. 3. Stwierdzenie w protokole powypadkowym, że wypadek nie jest wypadkiem w związku z pełnieniem służby albo że zachodzą okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo poszkodowanego lub członków jego rodziny uprawnionych do świadczeń przysługujących z tytułu wypadku, wymaga wydania szczegółowego uzasadnienia i wskazania dowodów stanowiących podstawę takiego stwierdzenia. § Członek komisji ma prawo złożyć do protokołu powypadkowego zdanie odrębne wraz z uzasadnieniem własnego stanowiska. 2. W przypadku rozbieżności stanowisk członków komisji co do okoliczności lub przyczyn wypadku o treści protokołu powypadkowego decyduje kierownik. § Jeżeli w związku z wypadkiem poszkodowany poniósł szkodę wskutek utraty, całkowitego zniszczenia lub uszkodzenia przedmiotów osobistego użytku albo przedmiotów służących do wykonywania obowiązków służbowych, z wyjątkiem pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych, komisja ustala i wpisuje do protokołu powypadkowego: 1) jakie przedmioty zostały przez poszkodowanego utracone, czy też uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i w jakim stopniu; 2) stan (stopień zużycia) i przybliżoną wartość tych przedmiotów przed wypadkiem; 3) w jakich okolicznościach te przedmioty zostały utracone lub zniszczone. 2. Poszkodowany jest obowiązany okazać komisji uszkodzone przedmioty osobistego użytku w celu ustalenia stopnia ich zużycia i uszkodzenia oraz przedstawić inne dowody będące w jego posiadaniu, umożliwiające ustalenie rozmiaru poniesionej szkody. 3. Do protokołu powypadkowego załącza się opinię rzeczoznawcy, jeżeli jej zasięgnięcie było niezbędne do oceny stopnia zniszczenia lub uszkodzenia przedmiotów osobistego użytku lub z uwagi na okoliczności towarzyszące powstaniu szkody. § Poszkodowany lub członkowie jego rodziny mają prawo zgłaszania uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym w terminie 7 dni od dnia zapoznania się z materiałami i treścią protokołu powypadkowego, o czym komisja jest obowiązana ich pouczyć. 2. Osoby, o których mowa w ust. 1, mają prawo do wglądu w akta sprawy na każdym etapie postępowania oraz do sporządzania z nich notatek i odpisów. § protokołu powypadkowego dołącza się całość materiałów zebranych w toku postępowania powypadkowego, w szczególności wyjaśnienia złożone przez poszkodowanego, informacje uzyskane od świadków wypadku, pisemne opinie lekarzy, specjalistów, biegłych, szkice lub fotografie miejsc wypadku oraz inne dokumenty wskazujące okoliczności i przyczyny wypadku, a także zdanie odrębne złożone przez członka komisji oraz uwagi i zastrzeżenia, jeżeli zostały złożone przez poszkodowanego lub członków jego rodziny. § Protokół powypadkowy wraz z całością dokumentacji komisja przedstawia niezwłocznie kierownikowi, który zatwierdza protokół nie później niż w terminie 7 dni od dnia sporządzenia. 2. Kierownik zwraca niezatwierdzony protokół powypadkowy w celu wyjaśnienia i uzupełnienia go przez komisję, jeżeli: 1) uzna, że okoliczności i przyczyny wypadku nie zostały dostatecznie wyjaśnione; 2) do treści protokołu powypadkowego zostały zgłoszone zastrzeżenia przez poszkodowanego lub członków jego rodziny; 3) protokół powypadkowy nie odpowiada warunkom określonym w rozporządzeniu. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, komisja sporządza, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia otrzymania niezatwierdzonego protokołu powypadkowego, nowy protokół powypadkowy, który następnie przedstawia kierownikowi do zatwierdzenia w terminie określonym w ust. 1. Poprzedni protokół powypadkowy dołącza się do materiałów postępowania powypadkowego. § Zatwierdzony protokół powypadkowy przekazuje się po jednym egzemplarzu: 1) poszkodowanemu, a jeżeli poszkodowany poniósł śmierć w wypadku – członkowi jego rodziny, za pisemnym potwierdzeniem odbioru; 2) właściwej komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych i administracji; 3) kierownikowi poszkodowanego; 4) właściwej komórce kadrowej. 2. Jeżeli w protokole są zawarte dane stanowiące tajemnicę państwową lub służbową, poszkodowanemu lub osobie uprawnionej doręcza się wyciąg z protokołu z pominięciem tych danych. § protokołu powypadkowego dotyczącego wypadku ze skutkiem śmiertelnym, wypadku ciężkiego lub wypadku zbiorowego, przekazuje się niezwłocznie po zatwierdzeniu przez kierownika do Dyrektora Generalnego oraz do dyrektora okręgowego, na którego terenie działania funkcjonariusz pełni lub pełnił służbę. § Kierownik jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków pozostających w związku z pełnieniem służby, którego wzór stanowi załącznik nr 4 do rozporządzenia. 2. Kierownik jest obowiązany przechowywać protokół powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową przez 10 lat od dnia wypadku. Rozdział 3 Ustalanie okoliczności i przyczyny chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby § 20. 1. Podejrzenie związku choroby ze służbą zgłasza kierownikowi lekarz medycyny pracy Służby Więziennej. 2. Podejrzenie związku choroby ze służbą mogą zgłosić kierownikowi: 1) funkcjonariusz oraz funkcjonariusz, którego stosunek służbowy ustał; 2) bezpośredni przełożony funkcjonariusza. 3. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 2, następuje za pośrednictwem lekarza służby medycyny pracy na druku, którego wzór stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia. § Po przeprowadzeniu badania lekarz medycyny pracy wydaje funkcjonariuszowi lub funkcjonariuszowi, którego stosunek służbowy ustał, zaświadczenie zawierające informację o konieczności skierowania na komisję lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu rozpoznania i stwierdzenia związku poszczególnych chorób ze służbą lub braku podstaw do takiego rozpoznania i stwierdzenia. 2. Wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, stanowi załącznik nr 6 do rozporządzenia. § Skierowanie na komisję lekarską funkcjonariuszowi wystawia przełożony, o którym mowa w § 3 pkt 1-4. 2. Skierowanie na komisję lekarską funkcjonariusza, którego stosunek służbowy ustał, wystawia kierownik jednostki, w której funkcjonariusz pełnił służbę przed ustaniem stosunku służbowego. 3. Skierowanie na komisję lekarską funkcjonariusza, którego stosunek służbowy ustał, a jednostka organizacyjna, w której pełnił służbę przed ustaniem stosunku służbowego, została zlikwidowana, wystawia kierownik nadrzędnej jednostki organizacyjnej nad tą, w której funkcjonariusz pełnił służbę przed ustaniem stosunku służbowego. § orzeczniczymi właściwymi do wydania orzeczenia o rozpoznaniu i stwierdzeniu związku poszczególnych chorób ze służbą lub braku podstaw do rozpoznania i stwierdzenia związku chorób ze służbą, zwanego dalej „orzeczeniem”, są komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. § Orzeczenie, o którym mowa w § 23, otrzymuje na podstawie odrębnych przepisów przełożony, o którym mowa w § 3 pkt 1–4. 2. Kierownik przesyła kopię orzeczenia do właściwej jednostki służby medycyny pracy Służby Więziennej. § jednostka służby medycyny pracy Służby Więziennej prowadzi rejestr podejrzeń, rozpoznań i stwierdzeń związku poszczególnych chorób ze służbą, którego wzór stanowi załącznik nr 7 do rozporządzenia. § jednostka służby medycyny pracy Służby Więziennej przesyła informację o podejrzeniu, rozpoznaniu i stwierdzeniu związku poszczególnych chorób ze służbą do Dyrektora Generalnego, sporządzoną według wzoru stanowiącego załącznik nr 8 do rozporządzenia. Rozdział 4 Przepisy przejściowe i końcowe § 27. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się dotychczasowe przepisy. § wchodzi w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości: K. Kwiatkowski Załącznik 1. [PROTOKÓŁ WYJAŚNIEŃ ZŁOŻONYCH PRZEZ POSZKODOWANEGO] Załączniki do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lipca 2010 r. (poz. 978) Załącznik nr 1 PROTOKÓŁ WYJAŚNIEŃ ZŁOŻONYCH PRZEZ POSZKODOWANEGO Załącznik 2. [PROTOKÓŁ INFORMACJI UZYSKANYCH OD ŚWIADKA] Załącznik nr 2 PROTOKÓŁ INFORMACJI UZYSKANYCH OD ŚWIADKA Załącznik 3. [PROTOKÓŁ POWYPADKOWY] Załącznik nr 3 PROTOKÓŁ POWYPADKOWY Załącznik 4. [REJESTR WYPADKÓW POZOSTAJĄCYCH W ZWIĄZKU Z PEŁNIENIEM SŁUŻBY] Załącznik nr 4 REJESTR WYPADKÓW POZOSTAJĄCYCH W ZWIĄZKU Z PEŁNIENIEM SŁUŻBY Załącznik 5. [Zgłoszenie podejrzenia związku choroby ze służbą] Załącznik nr 5 Zgłoszenie podejrzenia związku choroby ze służbą Załącznik 6. [ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE] Załącznik nr 6 ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Załącznik 7. [Rejestr podejrzeń, rozpoznań i stwierdzeń związku poszczególnych chorób ze służbą] Załącznik nr 7 Rejestr podejrzeń, rozpoznań i stwierdzeń związku poszczególnych chorób ze służbą Załącznik 8. [Informacja o podejrzeniu, rozpoznaniu i stwierdzeniu związku poszczególnych chorób ze służbą] Załącznik nr 8 Informacja o podejrzeniu, rozpoznaniu i stwierdzeniu związku poszczególnych chorób ze służbą Jakie są najpoważniejsze uchybienia pracodawców w zakresie organizowania szkoleń bhp? W latach 2014–2015 inspektorzy pracy przeprowadzili prawie 4,9 tys. kontroli tematycznych związanych ze szkoleniami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Brak lub niewłaściwie przeprowadzone kursy bhp stwierdzono u co trzeciego kontrolowanego pracodawcy. Z doświadczeń PIP wynika, że zdarzały się nawet przypadki, w których w kontrolowanym zakładzie żaden pracownik nie przeszedł szkolenia wstępnego. W jakich branżach występuje najwięcej wypadków ze skutkiem śmiertelnym? Jaki wpływ na to mają niewłaściwe szkolenia bhp lub ich brak? Tylko w 2015 r. w wypadkach przy pracy zginęły 42 osoby, które nie przeszły takiego szkolenia. Z zestawienia rezultatów kontroli z ogólną liczbą wypadków zbadanych przez inspektorów w latach 2014–2015 wynika, że jedną z głównych przyczyn ok. 10 proc. wypadków w przemyśle przetwórczym (20 proc. śmiertelnych), 13 proc. w budownictwie (23 proc. śmiertelnych), 12 proc. w handlu i naprawach pojazdów (9 proc. śmiertelnych) i 16 proc. w sektorze rolnictwo, leśnictwo (23 proc. śmiertelnych) jest właśnie brak lub niewłaściwe przeszkolenie poszkodowanego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. W latach 2013–2015 w wypadkach przy pracy, w których jedną z przyczyn był brak lub nierzetelne przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, śmierć poniosło 149 pracowników, a 289 osób doznało ciężkich obrażeń ciała. Co grozi pracodawcy, którego pracownik zginął podczas pracy, a nie został przeszkolony w zakresie bhp? Kontrole PIP wskazują na dużą powtarzalność przyczyn części wypadków bezpośrednio związanych z brakiem lub jakością szkoleń. Konsekwencją tego są: nieznajomość zagrożeń przez pracowników, lekceważenie zagrożeń, wykonywanie czynności bez usunięcia zagrożeń, niestosowanie środków ochrony indywidualnej lub użycie nieodpowiednich środków oraz niebezpieczne metody pracy. Pracodawca, którego pracownik zginął w wyniku wypadku przy pracy, musi liczyć się z tym, że pośrednio poszkodowani, czyli np. małżonek i dzieci, wystąpią do niego z roszczeniem o zwrot kosztów leczenia i pogrzebu. Przy czym wypłata zasiłku pogrzebowego przez ZUS nie wpływa ani na prawo domagania się odszkodowania z art. 446 § 1 kodeksu cywilnego, ani na jego wysokość. Rodzina może też dochodzić od pracodawcy odszkodowania, jeżeli wskutek śmierci pracownika znacznie pogorszyła się jej sytuacja życiowa. Ponadto rodzinie poszkodowanego wolno wnieść o zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę doznaną wskutek śmierci bliskiej osoby. O jego wysokości decyduje rozmiar doznanej krzywdy – tzw. stopień cierpień fizycznych, psychicznych, ich intensywność, czas trwania czy nieodwracalność. Sąd ustala wysokość odszkodowania, uwzględniając zarówno krzywdę poszkodowanych, jak i aktualne warunki i przeciętną stopę życiową w kraju. Czy pracodawca może uwolnić się od obciążenia za wypadek ciężki czy śmiertelny, jeśli jego zdaniem powodem było to, że szkolenia bhp prowadziła osoba, która później okazała się niekompetentna? Autopromocja Specjalna oferta letnia Pełen dostęp do treści "Rzeczpospolitej" za 5,90 zł/miesiąc KUP TERAZ Nie ma takiej możliwości. Pracodawca jako organizator pracy odpowiada za jej przygotowanie i prowadzenie w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki. To jeden z jego podstawowych obowiązków. Oznacza to zapewnienie pracownikom przeszkolenia w zakresie bhp przed dopuszczeniem ich do pracy oraz cykliczne powtarzanie szkoleń w tym zakresie. Odpowiedzialność za wybór firmy szkoleniowej czy instruktora wykładowcy spada więc całkowicie na pracodawcę. Podobne rozwiązania przyjęto w takich krajach jak Czechy, Łotwa, Rumunia, Węgry, Cypr, Grecja, Holandia. Tam pracodawca odpowiada za jakość szkoleń, którym poddawani są zatrudnieni. Coraz więcej szkoleń odbywa się w formie on-line. Czy spełniają one wymagania stawiane przez przepisy? W trakcie kontroli przestrzegania przepisów dotyczących szkoleń bhp inspektorzy odnotowali przypadki niedopuszczalnego stosowania formy e-learningu w zakresie bhp. Towarzyszył im proceder wyłudzania przez firmy szkolące umów na prowadzenie takich kursów. Powoływały się one na rzekome koneksje z PIP, przedkładając pracodawcom oferty szkoleniowe i zaznaczając, że skorzystanie z ich usług zapobiegnie ewentualnej kontroli organów Państwowej Inspekcji Pracy. Poważnym problemem, z jakim spotykają się inspektorzy, jest niska skuteczność systemu szkoleń w Polsce w dziedzinie bhp oraz ograniczona forma nadzoru nad tymi kursami. Przepisy, w tym ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, nie dają podstaw inspektorom pracy do kontrolowania jednostek organizacyjnych, prowadzących na zlecenie pracodawcy szkolenia z zakresu bhp. Inspektorzy nie mogą więc badać, czy programy szkoleń spełniają wymagania dla poszczególnych rodzajów szkolenia oraz czy wykładowcy i instruktorzy są właściwie przygotowani do prowadzenia takich zajęć. Zgodnie z przepisami nadzór pedagogiczny nad placówkami kształcenia ustawicznego, placówkami kształcenia praktycznego, ośrodkami dokształcania i doskonalenia zawodowego oraz szkołami ponadgimnazjalnymi prowadzącymi szkolenia w dziedzinie bhp dla pracowników sprawuje kurator oświaty. Jakie działania legislacyjne zmniejszyłyby ryzyko przeprowadzania szkoleń przez niekompetentne osoby albo ich braku? Przede wszystkim należy określić minimalne wymagania kompetencyjne dla jednostek organizacyjnych prowadzących działalność szkoleniową w dziedzinie bhp oraz określić wymogi, jakie powinni spełniać wykładowcy zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy. Konieczne jest też stworzenie spójnego systemu informacji o jednostkach organizacyjnych prowadzących działalność szkoleniową w dziedzinie bhp poprzez np. uruchomienie ogólnopolskiego rejestru jednostek edukacyjnych kształcących w tej dziedzinie. Niezbędne jest też opracowanie i wdrożenie rozwiązań służących kompleksowemu nadzorowi nad jakością prowadzonych szkoleń bhp. Od tego zależy bowiem bezpieczeństwo pracujących w warunkach występowania wielu niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia czynników środowiska pracy. Wprowadzenie przepisów określających przejrzyście wymagania kompetencyjne dla firm prowadzących szkolenia z bhp i ustanowienie nadzoru nad nimi pod kątem jakości świadczonych usług było jednym z wniosków dotyczących rozwiązań prawnych skierowanych przez PIP do sejmu jeszcze w 2009 r. Niestety, wniosku tego nie zaakceptował ówczesny minister pracy. —rozm. Niezależnie od tego, czy odnotowujemy wzrost gospodarczy, czy następuje czas kryzysu ekonomicznego, niektórzy przedsiębiorcy muszą się zmierzyć z pogorszeniem koniunktury, wskutek czego dochodzi do osłabienia możliwości funkcjonowania firmy na rynku. Pracodawca dokonuje wtedy analizy kondycji ekonomicznej zakładu pracy, z której może wynikać, że – w celu ratowania przedsiębiorstwa – konieczna będzie redukcja zatrudnienia. W takim przypadku mamy do czynienia z tzw. zwolnieniem pracownika z przyczyn ekonomicznych. Rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn ekonomicznych może być także konsekwencją upadłości lub likwidacji pracodawcy. Jakie są podstawowe uwarunkowania prawne w tym zakresie? – wyjaśnienia poniżej w artykule. Zwolnienia z przyczyn ekonomicznych – informacje ogólne Mówiąc o zwolnieniach z przyczyn ekonomicznych, należy pamiętać o jednej ważnej uwadze, mianowicie sposób rozwiązania stosunku pracy w tym trybie różni się w zasadniczy sposób w zależności od stanu zatrudnienia w danym zakładzie pracy. Oznacza to, że pracodawca zatrudniający: mniej niż 20 pracowników – stosuje ogólne przepisy o rozwiązywaniu umów o pracę określone w Ustawie z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (kp); co najmniej 20 pracowników – stosuje procedury przewidziane w Ustawie z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (zwanej dalej ustawą o zwolnieniach grupowych). Kwestia ustalenia liczby zatrudnionych Jak wspomniano już powyżej, pracodawca zatrudniający minimum 20 pracowników obowiązany jest stosować ustawę o zwolnieniach grupowych, natomiast pracodawca, który ma do 19 pracowników – objęty jest zapisami Kodeksu pracy. Ustalając liczbę zatrudnionych, uwzględnia się wszystkie osoby pracujące na podstawie stosunku pracy (umowa o pracę, powołanie, wybór), przy czym nie ma znaczenia wymiar czasu pracy, w jakim są zatrudnione. Oznacza to, że do pracodawcy zatrudniającego 20 osób i wszystkie na część etatu – ustawa o zwolnieniach grupowych będzie miała zastosowanie. Do liczby ogółu zatrudnionych nie wlicza się jednak osób wykonujących swe obowiązki na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli zleceniobiorców, ani wykonawców dzieła. Warto dodać, że do liczby zatrudnionych należy wliczyć wszystkich pracowników, bez względu na to, czy w konkretnym momencie świadczą pracę, czy też korzystają np. z urlopów, zwolnień lekarskich lub okolicznościowych. Pracownik nie musi zatem faktycznie wykonywać pracy, ważne jest, aby pozostawał w strukturze kadrowej danej firmy. Ustawa o zwolnieniach grupowych nie znajduje ponadto zastosowania do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania. Zwolnienie z przyczyn ekonomicznych na podstawie Kodeksu pracy Pracodawcy zatrudniający relatywnie niewielu pracowników (maksymalnie 19 osób) mogą dokonywać zwolnień z przyczyn ekonomicznych, stosując przepisy Kodeksu pracy. Generalnie regulacje kodeksowe nie przewidują jakichś szczególnych rozwiązań w tym zakresie, poza możliwością skrócenia trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, najwyżej jednak do jednego miesiąca. W pozostałych kwestiach stosuje się ogólne zasady dotyczące okresów wypowiedzenia, treści oświadczeń o wypowiedzeniu, pisemnego wymogu tych oświadczeń oraz obowiązku wskazania przyczyny wypowiedzenia, a także obowiązku konsultacji z zakładową organizacją związkową i przestrzegania przepisów dotyczących ochrony przedemerytalnej. Większe możliwości ma pracodawca, który dokonuje zwolnień ekonomicznych spowodowanych upadłością lub likwidacją firmy – zgodnie bowiem z art. 411 kp w takim przypadku nie stosuje się przepisów kodeksu dotyczących: konsultacji z zakładową organizacją związkową zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę; ochrony przedemerytalnej pracowników; zakazu wypowiedzenia umowy pracownikowi w czasie urlopu, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze ustawowy okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Zasadnicza różnica pomiędzy trybem zwolnień z przyczyn ekonomicznych dokonywanych na mocy przepisów Kodeksu pracy i na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych sprowadza się do niestosowania procedury związanej ze zwolnieniami przewidzianej w ustawie o zwolnieniach grupowych oraz niewypłacania odprawy pieniężnej przysługującej na podstawie wymienionej ustawy. W tym miejscu należy podkreślić, że ustawa o zwolnieniach grupowych zakłada obowiązek wypłaty odprawy w przypadku zwolnienia pracownika z przyczyn ekonomicznych (czyli niedotyczących pracownika), natomiast Kodeks pracy nie nakłada na pracodawcę takiego obowiązku. Co do zasady pracodawca stosujący Kodeks pracy nie wypłaca odprawy w razie zwolnień ekonomicznych. Oczywiście może wypłacić taką odprawę z własnej inicjatywy, jednak jest to wyłącznie zależne od jego woli, przepisy nie zmuszają go do takiego działania. Wyjątkiem od tej ogólnej zasady jest sytuacja, w której prawo do odprawy wynika z przepisów zakładowego prawa pracy, np. z postanowień regulaminu wynagradzania lub innego dokumentu, przykładowo odrębnego zarządzenia w sprawie wypłaty odpraw. W takich okolicznościach pracodawca nieobjęty ustawą o zwolnieniach grupowych (czyli zatrudniający do 19 pracowników) będzie obowiązany do wypłacenia odpraw pracownikom zwalnianym z przyczyn ekonomicznych. Taki obowiązek będzie ciążył również na wskazanym pracodawcy, który – zawierając umowę z pracownikiem – ustanowił w tej umowie prawo do odprawy pieniężnej w razie redukcji etatów z przyczyn ekonomicznych lub organizacyjnych. Pracodawca objęty Kodeksem pracy nie będzie mógł odstąpić od stosowania niektórych regulacji ochronnych, co z kolei przewiduje ustawa o zwolnieniach grupowych. Nie dotyczy to jednak przypadku, o którym była już uprzednio mowa, gdy dochodzi do upadłości lub likwidacji pracodawcy – wówczas brak obowiązku uwzględnienia określonych norm ochronnych wynika wprost z art. 411 kp. Zwolnienie z przyczyn ekonomicznych na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych Ustawa o zwolnieniach grupowych ma zastosowanie do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników zarówno w przypadku dokonywania zwolnień grupowych, jak i zwolnień indywidualnych. Grupowe zwolnienie to takie, gdy występuje konieczność zwolnienia, w okresie nie dłuższym niż 30 dni, co najmniej: 10 pracowników – jeżeli pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników; 10% pracowników – gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników; 30 pracowników – jeżeli pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników. W liczbie zwalnianych uwzględnia się pracowników, którym pracodawca wypowiedział umowy, oraz pracowników, z którymi umowy są rozwiązywane, w ramach grupowego zwolnienia, na mocy porozumienia stron z inicjatywy pracodawcy, przy czym rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie musi dotyczyć co najmniej 5 pracowników. Jeśli chodzi o zwolnienie indywidualne, to następuje ono wtedy, gdy z przyczyn niedotyczących pracownika, stanowiących wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie umowy o pracę, pracodawca musi zwolnić – na przestrzeni nie dłuższej niż 30 dni – mniejszą liczbę pracowników, niż to jest przewidziane dla zwolnień grupowych. Oznacza to, że nawet rozwiązanie stosunku pracy z jednym pracownikiem przy spełnieniu powyższych warunków jest traktowane jako zwolnienie indywidualne. W wyroku SN z 10 października 1990 roku sędziowie ustalili, co należy rozumieć pod pojęciem „przyczyny stanowiące wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy”, uznając, że jest to sytuacja, w której bez zaistnienia tych przyczyn nie zostałaby podjęta przez pracodawcę indywidualna decyzja o zwolnieniu pracownika (sygn. akt I PR 319/90, OSNC z 1992 r. Nr 11, poz. 204). Różnica między zwolnieniem grupowym a zwolnieniem indywidualnym jest zasadnicza – w przypadku pierwszego z wymienionych pracodawca musi dochować ustawowego trybu postępowania, który przewiduje kilka etapów działania (konsultacja z reprezentantami pracowników, zawiadomienie powiatowego urzędu pracy (PUP), zawarcie porozumienia albo wydanie regulaminu oraz notyfikacja w PUP). Jest to dość złożony proces, dla potrzeb niniejszego tekstu jego omówienie nie jest niezbędne. W odniesieniu natomiast do zwolnienia indywidualnego powyżej opisane postępowanie nie ma zastosowania, zamiast niego pracodawca posiłkuje się trybem konsultacyjnym określonym w art. 38 kp. Przede wszystkim o zamiarze dokonania zwolnienia z przyczyn ekonomicznych w trybie indywidualnym pracodawca powiadamia reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową. Jeżeli organizacja związkowa uzna, że wypowiedzenie byłoby nieuzasadnione, może w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić na piśmie pracodawcy umotywowane zastrzeżenia. Po rozpatrzeniu stanowiska organizacji związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska w ustalonym terminie, pracodawca podejmuje decyzję w sprawie wypowiedzenia. Odprawa pieniężna Niezależnie od tego, czy pracownik został zwolniony w ramach grupowych zwolnień, czy też w trybie indywidualnym, przysługuje mu odprawa na zasadach i w wysokości określonych w art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. Należy podkreślić, że dla uzyskania prawa do odprawy pieniężnej konieczne jest spełnienie warunku wyłączności przyczyn niedotyczących pracownika jako podstawy rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli zatem oprócz przyczyn ekonomicznych w wypowiedzeniu umowy o pracę zawarto także przyczyny leżące po stronie pracownika, odprawa z ustawy o zwolnieniach grupowych nie będzie przysługiwała. Odprawa podlega wypłacie przy rozwiązaniu stosunku pracy w ramach grupowego oraz indywidualnego zwolnienia; jej wysokość jest jednolita i wynosi równowartość: jednomiesięcznego wynagrodzenia – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata; dwumiesięcznego wynagrodzenia – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat; trzymiesięcznego wynagrodzenia – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat. Obecnie maksymalna wysokość odprawy to 42 000 zł, natomiast w odniesieniu do pracodawców, którzy doznali uszczerbku wskutek stanu epidemii (mogą udokumentować spadek obrotów gospodarczych lub istotny wzrost obciążenia funduszu wynagrodzeń), ustalono, że odprawę można wypłacić w wysokości nieprzekraczającej 28 000 zł. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia u danego pracodawcy, od którego zależy wysokość odprawy, należy uwzględnić wszystkie okresy zatrudnienia u danego pracodawcy – uznał skład 7 sędziów SN w uchwale z 15 stycznia 2003 roku, sygn. akt III PZP 20/02, OSNAPiUS 2003, Nr 2. Wysokość odprawy ustala się w ten sposób, że podstawę jej obliczenia stanowi miesięczne średnie wynagrodzenie pracownika, przy czym odprawę wylicza się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Warto zauważyć, że odprawa nie jest świadczeniem o charakterze jednorazowym – jeżeli pracownik będzie objęty po raz kolejny zwolnieniem ekonomicznym dokonanym na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych, pracodawca przeprowadzający te zwolnienia będzie obowiązany do wypłaty odprawy. Odprawę przysługującą z ustawy o zwolnieniach grupowych wypłaca się jednorazowo z dniem rozwiązania stosunku pracy. Podsumowanie Zwolnienie pracownika z przyczyn ekonomicznych jest możliwe nawet w czasie bardzo dobrej sytuacji gospodarczej. W przypadku dokonywania takich zwolnień istotną kwestią jest stan zatrudnienia u danego pracodawcy. Jeżeli rozwiązanie umowy o pracę ma miejsce w małej firmie (zatrudniającej mniej niż 20 pracowników), stosowany jest Kodeks pracy, natomiast w przypadku zwolnień w większych zakładach pracy obowiązuje ustawa o zwolnieniach grupowych. Ma to duże znaczenie, bowiem większe przedsiębiorstwa są zobowiązane do wypłaty odpraw pieniężnych. Sposób ustalenia wysokości tej odprawy oraz tryb wypłaty przedstawiono w powyższym artykule. W pracy rolnika zdarzają się wypadki. Niestety, może się okazać, że czynność, przy której doszło do wypadku, wcale nie była związana z działalnością rolniczą - przynajmniej zdaniem KRUS. Pan Mieczysław prowadzi małe gospodarstwo rolne. Pewnego dnia wybrał się na strych stodoły po ziarno dla kaczek. Wchodząc po drabinie, złamał nogę. KRUS odmówił mu prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu tego zdarzenia, wskazując, że w tym czasie gospodarz nie wykonywał czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Każdy rolnik doskonale wie, jak niebezpieczna bywa praca w gospodarstwie rolnym, zawłaszcza w takim, gdzie używa się maszyn rolniczych czy też hoduje zwierzęta gospodarskie. Z danych statystycznych wynika, że wypadki przy pracy w rolnictwie występują znacznie częściej niż w innych branżach, np. w przemyśle czy handlu. STAŁY I DŁUGOTRWAŁY USZCZERBEK NA ZDROWIU Zgodnie z ustawą z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników "Ubezpieczonemu rolnikowi i domownikowi, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej, lub też członkom rodziny ubezpieczonego zmarłego wskutek wypadku przy pracy rolniczej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie powypadkowe". Tego typu jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej ustala się proporcjonalnie do określonego procentowo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu1. Za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie jego czynności nierokujące poprawy. Z kolei za długotrwały uszczerbek uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu wskutek doznanego wypadku przy pracy rolniczej lub przebytej choroby zawodowej, które spowodowało upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące jednak ulec poprawie. Za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje rolnikowi określona kwota, aktualnie jest to 700 zł odszkodowania za każdy 1 proc. POJĘCIE WYPADKU PRZY PRACY Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników za wypadek przy pracy rolniczej3 uznaje nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z gospodarstwem rolnym. Jak wynika z powyższej definicji, dla zaistnienia zdarzenia, które może zostać uznane za wypadek przy pracy rolniczej, konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze, zdarzenie to musi być nagłe; po drugie, ma być wywołane przyczyną zewnętrzną; a po trzecie, ma pozostawać w związku z wykonywaniem czynności, które służą prowadzeniu działalności rolniczej lub pozostają w czasowym, przyczynowym lub funkcjonalnym związku z jej wykonywaniem, także poza terenem gospodarstwa rolnego4. Zazwyczaj spełnienie dwóch pierwszych z zacytowanych powyżej przesłanek nie budzi wątpliwości. Natomiast w większości przypadków istota sporu pomiędzy rolnikiem a KRUS sprowadza się do ustalenia, czy została spełniona ostatnia przesłanka definicji wypadku przy pracy rolniczej. POJĘCIE PRACY ROLNIKA, WEDŁUG SĄDU NAJWYŻSZEGO W zaprezentowanym na wstępie przykładzie KRUS odmówił świadczenia odszkodowawczego z tego względu, iż uznał, że zdarzenie, do którego doszło, nie było związane z wykonywaną działalnością rolniczą, gdyż ziarno, po które wchodził pan Mieczysław na strych budynku, miało być przeznaczone dla drobiu hodowanego z przeznaczeniem na własne potrzeby bytowe rodziny. Stąd też zdaniem KRUS hodowla drobiu na własne potrzeby, tj. cele konsumpcyjne, jakkolwiek mieści się w ramach zwykłych czynności rolniczych, to jednak nie ma z nimi bezpośredniego związku. Powyższe spowodowane jest tym, że wchodzenie po ziarno dla drobiu nie wynika w prosty sposób z faktu prowadzenia działalności rolniczej, jak również nie pozostaje w związku z czynnościami służącymi pracy w gospodarstwie - gdyż nie zmierza do wytworzenia określonych produktów roślinnych, co jest istotą działalności Opierając się na takich argumentach, KRUS odmówił wypłaty świadczenia, po czym pan Mieczysław wniósł do sądu odwołanie od takiej decyzji. W konsekwencji sąd zmienił zaskarżoną decyzję, uznając, że przypadek ten kwalifikuje się do wypłaty odszkodowania. Podstawą zmiany decyzji był fakt, że podobne sytuacje były już analizowane przez Sąd Najwyższy, który dokonał wykładni przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i wskazał, że nie ma znaczenia rozróżnienie, czy ubezpieczony rolnik uległ zdarzeniu wypadkowemu, chowając drób na potrzeby własne czy na sprzedaż, ponieważ takie zdarzenie i tak pozostaje wypadkiem przy pracy rolniczej. Zdaniem Sądu Najwyższego zwrot ustawy "przy pracy rolniczej" powinien być definiowany szeroko przede wszystkim przez funkcjonalny związek zdarzeń z działalnością rolniczą 6. Dlatego też przez pojęcie "działalności rolniczej" należy rozumieć działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, a więc wszelkie rodzaje aktywności zawodowej charakterystyczne dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego, ale niekoniecznie chodzi tu o produkcję na sprzedaż. Cechą charakterystyczną polskiego rolnictwa jest jego znaczne rozdrobnienie, zatem gospodarstwa rolne o dużych powierzchniach, nastawione na towarowość (prowadzenie produkcji artykułów rolnych na sprzedaż, która stanowi podstawowe źródło dochodu) stanowią tylko jego niewielką część. Typowy polski rolnik prowadzi zatem gospodarstwo rolne (farmę) nastawione głównie na produkcję towarową, bywa też drobnym producentem, w najlepszym wypadku sprzedającym niewielką ilość produktów swego gospodarstwa rolnego, a pozostałą ich część zużywającym na potrzeby własne i swojej rodziny. CZYNNOŚCI PRZYGOTOWAWCZE, ORGANIZACYJNE I NASTĘPCZE Dla zobrazowania kolejnych problemów w tej materii posłużmy się następnym przykładem. Organ rentowy odmówił pani Annie prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. Zdarzenie, na które powoływała się poszkodowana, wyglądało następująco: przed rozpoczęciem prac rolniczych próbowała uprzątnąć stodołę, wtedy też przesuwając sprzęty rolnicze, przytrzasnęła sobie palce prawej dłoni i złamała je. KRUS wskazywał, że sam fakt wystąpienia zdarzenia na terenie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania tego zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej, a to, co zdarzyło się pani Annie, nie miało miejsca przy wykonywaniu pracy rolniczej, a zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania prawa do jednorazowego odszkodowania. Po wniesieniu odwołania przez panią Annę sąd stwierdził jednak inaczej. Zdaniem sądu wypadek przy pracy rolniczej może być zdarzeniem, które wystąpi zarówno w czasie wykonywania czynności mających charakter pracy rolniczej, jak i w związku z ich wykonywaniem, to znaczy także w ramach podjętych przez rolnika czynności przygotowawczych i organizacyjnych oraz czynności następczych, prowadzących do zakończenia pracy W omawianym przykładzie pani Anna niewątpliwie wykonywała prace przygotowawcze, gdyż ich celem było ułatwienie wyjęcia z pomieszczenia gospodarczego znajdujących się tam urządzeń do pracy w polu, która miała być następnie wykonywana. Podobnie za wypadek przy pracy rolniczej należy uznać przypadek, gdy rolnik ulega wypadkowi podczas obcinania drzew na podwórku gospodarstwa, upadając z drabiny. Z pozoru nie wydaje się, aby czynność ta związana była z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jednak przyjrzyjmy się tej sytuacji bliżej. Rolnik przycina drzewa owocowe znajdujące na się na podwórku, gdyż w ich pobliżu biegnie linia średniego napięcia doprowadzająca prąd do gospodarstwa, a dbałość o należyty stan infrastruktury technicznej gospodarstwa rolnego należy do zwykłych czynności związanych z jego prowadzeniem. Pomimo tego, iż drzewo, z którego spadł rolnik, nie jest wykorzystywane do produkcji roślinnej w gospodarstwie, to zaistniały wypadek ma związek z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Gdyby rolnik nie podejmował czynności pielęgnacyjnych, polegających na przycinaniu gałęzi drzew rosnących w kierunku linii elektrycznej, to jego gospodarstwo rolne mogłoby zostać pozbawione prądu, a tym samym nie mogłoby prawidłowo PROCEDURA ZGŁOSZENIA WYPADKU DO KRUS Kiedy dojdziemy do wniosku, iż zdarzenie, które się nam przytrafiło, może stanowić wypadek przy pracy, należy w pierwszej kolejności zgłosić to zdarzenie do KRUS. Jako że zazwyczaj wypadki przy pracy w rolnictwie nie dzieją się przy świadkach - takie zawiadomienie organu rentowego jest szczególnie istotne, gdyż to ono inicjuje wszczęcie postępowania powypadkowego, w toku którego ustala się rzeczywiste przyczyny, okoliczności zdarzenia, i gdzie uznaje się, że dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy. Finalnie przy spełnieniu wszystkich wymaganych prawem przesłanek następuje wypłata świadczenia. Często bywa tak, że rolnicy dokonują zgłoszenia takich zdarzeń ze znacznym opóźnieniem. Niestety, takie postępowanie może rodzić dla rolnika kolejne problemy, a zwłaszcza trudności dowodowe organu rentowego w ustaleniu rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Wtedy też niejednokrotnie całe postepowanie powypadkowe ulega znacznemu wydłużeniu, a przez to rolnik zmuszony jest bardzo długo oczekiwać na wypłatę jednorazowego odszkodowania. Praktyka pokazuje, że mimo iż przepisy zezwalają, aby zgłoszenie miało miejsce później, tj. do 6 miesięcy od dnia zdarzenia9, warto jednak opowiedzieć się za jak najszybszym zgłaszaniem takich zdarzeń, gdyż brak możliwości ustalenia przebiegu i okoliczności zdarzenia z uwagi na znaczny upływ czasu od zdarzenia może być podstawąodmowy prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku. Warto mieć na uwadze, że zgłaszając do KRUS wypadek, powinno się w miarę możliwości ułatwić organowi rentowemu postępowanie powypadkowe i zabezpieczyć miejsce wypadku, wskazać świadków, jak również udostępnić dokumentację lekarską z leczenia. Po otrzymaniu takiego zgłoszenia w pierwszej kolejności KRUS bada, czy poszkodowany podlegał ubezpieczeniu w dniu zaistnienia wypadku. Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest pozytywna, to zostaje wszczęte właściwe postępowanie powypadkowe w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. W toku takiego postępowania sporządza się protokół powypadkowy, który w dalszej kolejności stanowić będzie podstawę do uznania, że dane zdarzenie stanowi wypadek przy pracy, a co za tym idzie - wypłaty świadczenia. Jako że wysokość jednorazowego odszkodowania zależy od wysokości stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego, to w kolejnym etapie postępowania mamy do czynienia z badaniem przez lekarzy rzeczoznawców KRUS, którzy wydają orzeczenie, na podstawie którego ustalona zostaje wysokość takiego uszczerbku. Jeżeli poszkodowany nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarza rzeczoznawcy w zakresie ustalenia wysokości uszczerbku na jego zdrowiu (np. uważa, że został on oceniony zbyt nisko lub też nie wzięto pod uwagę wszystkich okoliczności przy jego ustalaniu), to może wnieść odwołanie do komisji lekarskiej KRUS, która orzeka w składzie trzyosobowym. Tego typu odwołanie należy wnieść za pośrednictwem jednostki organizacyjnej KRUS wymienionej w treści orzeczenia, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Jeżeli nie wniesiemy odwołania od takiego orzeczenia, to stanowić ono będzie podstawę do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania. Należy zauważyć, że wydanie decyzji przez KRUS nie oznacza jeszcze ostatecznego zakończenia sprawy, ponieważ jeśli jesteśmy niezadowoleni z rozstrzygnięcia, to możemy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu decyzji KRUS wnieść odwołanie do sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, kolejno takie odwołanie jest przekazywane przez organ do sądu, gdzie badana jest prawidłowość wydanej przez KRUS decyzji. POWODY WYKLUCZAJĄCE PRAWO DO ODSZKODOWANIA Na koniec wypada wspomnieć o powodach wykluczających prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy okaże się, że rolnik uległ wypadkowi, gdyż nie zachował należytych zasad bezpieczeństwa. Kiedy w toku postępowania powypadkowego zostanie ustalone, że poszkodowany spowodował wypadek umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa czy też był w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środków odurzających czy substancji psychotropowych i sam w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku, wtedy rolnikowi nie będzie przysługiwać prawo do jednorazowego odszkodowania. Podsumowując, należy wskazać, iż w pierwszej kolejności warto zadbać o bezpieczne wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Co roku organizowane są kampanie społeczne przypominające o tym, że niewystarczająca koncentracja uwagi podczas pracy ze zwierzętami lub też rutynowe wykonywanie czynności związanych z obsługą maszyn mogą niejednokrotnie prowadzić do poważnych wypadków. Każdego roku do KRUS zgłaszanych jest około 2,5 tysiąca wypadków związanych z obsługą zwierząt gospodarskich, przy czym najczęściej takim wypadkom ulegają rolnicy Jeżeli jednak dojdzie już do takich zdarzeń w naszym gospodarstwie, pamiętajmy, że możemy uzyskać choć częściową rekompensatę pieniężną naszych cierpień spowodowanych doznanym uszczerbkiem na zdrowiu. I co istotne, jak pokazuje praktyka, nie należy zniechęcać się odmownymi decyzjami KRUS, ponieważ wielokrotnie bywa tak, że po dokładnym przeanalizowaniu sprawy sąd uwzględnia odwołania rolników i przyznaje im prawo do jednorazowego odszkodowania. Artykuł pochodzi z numeru 1/2016 magazynu Farmer Zamów prenumeratę Odpowiedzialność karna za wypadki komunikacyjne ma szczególny wymiar. Jakkolwiek naruszenie zasad bezpieczeństwa w komunikacji może być świadome, tak skutek będący następstwem wypadku co do zasady nie jest objęty umyślnością. Częstokroć nie tylko ofiara wypadku i jej rodzina czują się pokrzywdzeni, a ból i wyrzuty sumienia towarzyszą również sprawcy. Uczucie to może być obecne także wtedy, gdy do wypadku przyczyniło się nieodpowiedzialne zachowanie na drodze samego pokrzywdzonego. Z uwagi na istotne ryzyko naruszenia dóbr prawnych w komunikacji, ustawodawca wprowadza odpowiedzialność karną nie tylko za spowodowanie wypadku o określonych, negatywnych skutkach. Karalne są również zachowania zwiększające samo ryzyko negatywnych następstw. Tak jest przykładowo z bezwzględnym zakazem jazdy pod wpływem alkoholu. W swej praktyce adwokackiej zajmuję się w szczególności następującymi sprawami:wypadek komunikacyjny z następstwem w postaci średniego lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu bądź śmierci człowieka (art. 177 § 1 i 2 komunikacyjna (art. 173 bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy (art. 174 bezpieczeństwa w ruchu drogowym (art. 86 pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 178a pojazdów mechanicznych po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka (art. 87 do ruchu pojazdu w stanie bezpośrednio zagrażającym bezpieczeństwu (art. 179 pojazdu mechanicznego bez uprawnień (art. 180a cywilne związane z dochodzeniem odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadki ramach swojej praktyk adwokackiej, oferuję Państwu: specjalistyczne doradztwo prawne;przygotowanie pism procesowych w tym zażaleń, apelacji oraz kasacji;przygotowywanie opinii prawnych związanych z ryzykami prawnokarnymi planowanych przedsięwzięć;przygotowywanie zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa;reprezentację na każdym etapie postępowania przygotowawczego lub potrzebowaliby Państwo pomocy prawnej w opisanym zakresie, zapraszam na spotkanie w Kancelarii Adwokackiej w mojej działalności obejmuje nie tylko Kraków, lecz również Katowice, Częstochowę, Kielce, Tarnów czy Rzeszów. W razie potrzeby pomoc prawna może być przy tym świadczona na terenie całego kraju, a spotkanie może odbyć się w trybie zdalnym przy zachowaniu odpowiednich środków wiedzieć:Kto odpowiada za wypadek komunikacyjny?Wbrew powszechnej opinii, za spowodowanie wypadku komunikacyjnego nie zawsze będzie odpowiadał kierowca. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji mają co do zasady charakter powszechny, co oznacza, że sprawstwo może być przypisane każdej osobie (zdolnej z uwagi na wiek i poczytalność do ponoszenia odpowiedzialności karnej), jeżeli jej zachowanie da się powiązać związkiem przyczynowo-skutkowym z wypadkiem i negatywnymi jego skutkami. Choć najczęściej sprawcami wypadków komunikacyjnych będą sami uczestnicy ruchu drogowego, nie wyłączając pieszego, kara może przykładowo sięgnąć osobę, która rzuca kamienia z mostu na jadące poniżej samochody. Biegły z zakresu rekonstrukcji wypadkówW sprawach związanych z wypadkami komunikacyjnymi sąd karny często korzystania z pomocy biegłych z zakresu rekonstrukcji wypadku. Przedmiotem analizy czyni się okoliczności, miejsce i uszkodzenia pojazdów, co doprowadzić ma do określenia przyczyn, przebiegu i skutków zdarzenia, w dalszej zaś kolejności – do wskazania sprawcy wypadku. Kluczowym pytaniem, z którym mierzą się zarazem biegli, jest to, czy istniała możliwość uniknięcia wypadku – nawet, gdyby nie doszło do naruszenia zasad bezpieczeństwa w komunikacji. Jeśli zostanie ustalone, że kierowca nie miał rzeczywistej możliwości zauważenia pieszego, wychodzącego zza przeszkody, nie można mu czynić zarzutu, że nie rozpoczął manewru hamowania w odpowiednim momencie. Sama rekonstrukcja wypadku drogowego polega zasadniczo na odtworzeniu jego przebiegu, ustalaniu prędkości pojazdów biorących udział w wypadku przed zdarzeniem oraz w chwili wypadku (potrącenia pieszego lub rowerzysty, zderzenia pojazdów etc.) i wyznaczeniu prędkości kolizyjnej. Badania z zakresu rekonstrukcji wypadków mogą obejmować w szczególności analizę miejsca wystąpienia wypadku drogowego, wzajemnego usytuowania pojazdów, ludzi i przeszkód oraz trajektorię ruchu pojazdów; analizę techniczną pojazdu, czyli określenie stanu technicznego pojazdu (stan przed i po wypadku) oraz wpływu stanu technicznego pojazdu na przebieg zdarzenia; ocenę techniki i taktyki jazdy kierujących, jak również ustalenie widoczności na drodze, w tym zasięgu oświetlenia drogi. Wypadek komunikacyjny a katastrofa komunikacyjnaW Kodeksie karnym odrębnie została uregulowana odpowiedzialność karna za spowodowanie wypadku komunikacyjnego (art. 177 oraz spowodowanie katastrofy komunikacyjnej (art. 173 bądź sprowadzenie jej bezpośredniego niebezpieczeństwa (art. 174 Katastrofa tym będzie się różnić od wypadku, iż powodować będzie szkody, których zakresu nie da się do końca przewidzieć, wywołując jednocześnie stan zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób, zgodnie z dominującym poglądem – co najmniej sześciu, bądź mienia w wielkich rozmiarach. Wypadek komunikacyjny będzie miał tymczasem wymiar jednostkowy, a jego negatywne konsekwencje będą mniej prowadzenia pojazdów mechanicznychSprawca przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji musi się liczyć z nie tylko z karą grzywny, ograniczenia wolności bądź pozbawienia wolności. W stosunku do sprawcy może również zostać orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres od roku do lat 15, jeżeli na podstawie okoliczności popełnionego przestępstwa sąd dojdzie do wniosku, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. W niektórych przypadkach orzeczenie tego zakazu jest przy tym obligatoryjne. Co więcej, Sąd jest zobowiązany orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju orzeka na okres nie krótszy niż 3 lata, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. należy, że sąd zobowiązany jest zaliczyć na czas trwania środka karnego okres rzeczywistego zatrzymania prawa jazdy, co następuje zazwyczaj w początkowej fazie postępowania przygotowawczego. Jeśli brak jest wyrzeczenia w tym przedmiocie w wyroku, sąd powinien to uzupełnić w drodze karna a odpowiedzialność cywilnaOdpowiedzialność karna za wypadek komunikacyjny jest kwestią niezależną od odpowiedzialności cywilnej. Faktem jest, że obowiązkowe ubezpieczenie OC w przypadku właściciela samochodu rozwiązuje w pewnym zakresie ten problem, tak w określonych sytuacjach zakład ubezpieczeń (bądź Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny) może żądać od kierującego pojazdem – będącego sprawcą wypadku, zwrotu odszkodowania wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC. Chodzi tu mianowicie o przypadki, gdy kierujący pojazdem:1. wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii;2. wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa;3. nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa;4. zbiegł z miejsca zdarzenia. dr Aleksandra Rychlewska-HotelKażdą sprawą zajmuje się osobiście. Przywiązując dużą wagę do szczegółów, zawsze dążę do maksymalnego zabezpieczenia interesów prawnokarneZakres pomocy prawnej różnić się będzie w zależności od Państwa roli w postępowaniu karnym: osoba oskarżona bądź pokrzywdzona. Odrębna oferta kierowana jest także do jednostek organizacyjnych, gdzie pomoc prawna ma zasadniczo charakter organizacyjnaul. Rynek Dębnicki 6/3a30-319 Krakówtel. 12 3072126

do organizacyjnych przyczyn wypadków nie należy